Hương Từ Bi

Viết bởi PT. Nhuận Phước

Nhân mùa báo hiếu chúng con xin cống hiến quí vị ý nghĩa chữ hiếu và tinh thần của người con hiếu, đúng theo tinh thần Phật Giáo, đầy ý vị, siêu việt hơn cả tinh thần Nhị - Thập – Tứ - Hiếu ngày xưa.

Trong kinh Phât dạy: “Điều thiện tối cao không gì hơn hiếu, điều ác cùng cực không gì bằng bất hiếu, sinh ra thời không gặp Phật khéo thờ cha mẹ tức thờ Phật, thờ Trời đất quỉ thần không bằng có hiếu với cha mẹ.”

Hiếu là hạnh lành đứng đầu trong muôn hạnh “Hiếu hạnh vi tiên”, vì thế đạo Phật rất chú trọng chữ Hiếu.

Do đó nếu bất hiếu với cha mẹ thì có ăn chay niệm Phật, tụng kinh, đi chùa hay làm bất cứ việc phúc thiện nào cũng vô ích, chẳng khác gì xây lầu trên bãi cát, trước sau cũng bị sụp đổ vì thiếu nền móng. Bởi thế sống trong hoàn cảnh nào, giàu hay nghèo, sang hay hèn, người Phật tử cũng không nên xao lãng bổn phận làm con đối với những việc sinh thành dưỡng dục.

Thông thường, chúng ta dâng cơm cho cha mẹ ăn thì dễ, nhưng hầu hạ với lòng cung kính thành thực và biết ơn thì thật hiếm có. Nhiều thanh niên thời nay đã xem cử chỉ khiêm cung đối với cha mẹ như là một cổ lệ, lạc hậu, không phù hợp với cao trào tiến bộ của văn minh vật chất. Họ sợ bạn bè cười chê khi phải quỳ lạy, chắp tay hay cúi đầu trước song thân. Thậm chí chúng ta còn nghe họ gọi cha mẹ là “ông già khó tính” hay “bà già trầu”.

Một người con không hiếu kính, không biết ơn, không yêu thương cha mẹ, thì tất nhiên đối với xã hội anh ta thường là người vô tình bạc nghĩa, vô lễ ngang ngạnh với ích kỷ, nói chung là một người hư hỏng.

Cũng lắm người khi được nuôi sống nên danh phận, họ không dám nhìn cha mẹ của mình chỉ vì cha mẹ của mình xuất thân từ giai cấp nghèo hèn, thợ thuyền, quê mùa hay là người tàn tật.

Nhiều người khi cha mẹ còn sống bỏ bê chẳng phụng dưỡng, khi chết mới tổ chức ma chay, giết heo để cúng tế. Họ nghĩ làm như vậy là một cách báo hiếu, nhưng sự thực đó là một cách gây thêm tội ác khổ đau cho người quá cố. Vì vậy người con có hiếu là khi cha mẹ sống lo lắng cho cha mẹ về vật chất lẫn tinh thần, khi cha mẹ chết cung thỉnh chư Tăng nguyện cầu cho cha mẹ siêu sanh Tịnh độ

Vậy phụng thờ cha mẹ, cầu nguyện cho cha mẹ được siêu thoát, đó là một cách đền đáp công ơn cha mẹ mà Đức Phật đã dạy trong kinh Vu Lan. Do đó, có thể nói đạo Phật là đạo Hiếu, và đạo Phật đi đến đâu thì tạo cho nơi đó những gương hiếu hạnh, chí hy sinh, lòng trung dũng.

Đức Phật đã dạy: “Phụng sự cha mẹ là một điều hạnh phúc cao thượng”. Vậy chính đức Phật cũng đã đền đáp công ơn sinh thành của cha mẹ bằng một hành động siêu phàm, Ngài đã độ cho vua cha trở thành một bậc thánh nhân trước khi lìa đời, và kinh điển có chép rằng trong suốt một mùa an cư kiết hạ thứ bảy, Ngài đã dùng hầu hết thì giờ để thuyết pháp cho mẹ là Hoàng hậu Ma-Gia ở trên cung trời Đao Lợi.

Theo đạo Phật, hướng dẫn cha mẹ sống theo chánh đạo là một thái độ hiếu thuận có ý nghĩa nhất trong những bổn phận của con đối với cha mẹ. Những bổn phận này được Đức Phật đề cập trong kinh Sigala như sau:

   1/ Phụng dưỡng cha mẹ bằng phương tiện vật chất và hướng dẫn người trên bước đường tinh thần.

   2/ Làm những công việc nặng nhọc thay cha mẹ.

   3/ Giữ gìn gia phong.

   4/ Chi dụng gia sản của cha mẹ một cách hợp lý.

   5/ Hồi hướng công đức cho cha mẹ khi người đã lìa đời.

Một người con có thể xem là bất hiếu nếu đi ngược lại năm bổn phận chính yếu kể trên nghĩa là:

          1/ Không nuôi dưỡng cho mẹ và không hướng dẫn cha mẹ theo chánh đạo khi cha mẹ là người tà kiến

          2/ Không đỡ đầu những công việc nặng nhọc của cha mẹ

3/Làm ô uế gia phong

4/Làm tan gia bại sản của cha mẹ

5/Không màng tới thâm ân của cha mẹ khi các người đã quá vãng

Chúng ta có thể so sánh điều này với năm tội bất hiếu mà Mạnh Tử đã nói:

1.     Chân, tay lười biếng không làm nuôi cha mẹ

2.     Say mê cờ bạc, rượu trà mà không nghĩ đến cha mẹ

3.     Ham tiền của, lo vợ con, chẳng đoái hoài gì đến cha mẹ

4.     Làm cho vui tay sướng mắt để cho cha mẹ mang nhục

5.     Ham sức mạnh,t hích đánh nhau để nguy đến cha mẹ

Người con nào không phạm năm tội bất hiếu trên được xem là hiếu tử. So sánh hai lời dạy trên của đức Phật và của Đức Mạnh Tử, Chúng ta thấy hai Ngài đều lưu tâm đến cách phụng dưỡng cha mẹ bằng vật chất. Nhưng siêu việt hơn Mạnh Tử là Đức Phật có đề cập đến một phương diện tế nhị hơn: Hướng dẫn cha mẹ theo chánh đạo. Bởi vì cha mẹ không rành đạo lý, ham thích cờ bạc, rượu chè, tham lam, trộm cắp hay độc ác hại nhân…. Nhưng may mắn con cái được giáo dục đúng đắn, có dịp đến chùa nghe kinh thính pháp nên biết sống theo đạo đức, hiểu biết đạo lý. Như thế người con phải tìm cách khôn khéo để hướng dẫn cha mẹ trở lại đường ngay nẽo chánh.

Nhiều người Phật tử đã hướng dẫn cha mẹ bằng cách xây chùa chiền, dựng tịnh thất cho cha mẹ tu niệm. Họ còn thỉnh chư Tăng đến giảng đạo, thuyết pháp cho cha mẹ nghe, hoặc chính họ thực hành lời Phật dạy như bố thí, trì giới, tham thiền cho cha mẹ hành theo. Tất cả những cử chỉ đó đều đáng ca ngợi trong tinh thần Phật giáo.

Như vậy, người con có hiếu phải biết khuyến khích cha mẹ tu hành, ăn chay niệm Phật, quy y Tam bảo để ngày mai khi giả từ cõi đời, cha mẹ được an vui nơi cảnh Phật khỏi phải trầm luân đọa lạc, sanh tử khổ đau.

Tóm lại, làm con phải nhớ công ơn sinh thành dưỡng dục của cha mẹ và phải báo đền ân thâm ấy bằng bất cứ giá nào, vì đó là nghĩa vụ trước tiên trong tất cả nghĩa vụ làm người, và đó cũng là tâm, hạnh của chư Phật:

“Tâm hiếu là tâm Phật, hạnh hiếu là hạnh Phật”

                                                       PT. Nhuận Phước, Nguyễn Nhất Thắng

(Nhân mùa Vu Lan 2011 xin dâng lên bà con Phật tử chùa Mỹ Thạch, Chư Sê, Gia Lai)